مقصود رباى سرمايه اى است نه رباى مصرفى . ايراد ديگر از طرف مخالفين ربا است كه مىگويند اگرچه در اسلام ربا تحريم شده اما آنقدر راه براى فرار از ربا باز شده كه عملًا هيچ گونه منعى از رباخوارى نيست . 7 . يك مسأله عمده اين است كه ما ببينيم اگر اسلام ربا را تحريم كرده در صورتى كه ربا كمككار تاجر و كاسب و روغن چرخ اقتصاد است ، چه چيزى به جاى آن گذاشته است . ما مىدانيم كه اگر بانكها ( داخلى يا خارجى ) و صاحبان سرمايه هاى بزرگ پول خود را از بازار بيرون بكشند بازار يكسره مىخوابد . جواب اين است كه اولًا كمك گرفتن سرمايه دارهاى كوچك از سرمايه دارهاى بزرگ منحصر به طريقه ربا نيست و ثانياً لزوم ندارد سرمايه دارِ بزرگ فرض شود . سرمايه بزرگ را بدون سرمايه دار بزرگ يعنى با شركتهاى تعاونى مىتوان به وجود آورد . 8 . آيا مىتوان گفت تحريم مطلق ربا ( حتى رباى انتاجى و سرمايه اى ) در اسلام دليل بر اين است كه اسلام ضد سرمايه دارى است ، زيرا سرمايه دارى به ربا وابسته است ، نظام اسلام يك نظام سوسياليستى است ؟ نه . 9 . آيا مىتوان از اينكه قرآن در مقابل ربا ، صدقه ( تعاون ) را ترغيب كرده استفاده كرد كه نه تنها در رباى مصرفى بلكه در رباى سرمايه اى نيز بايد سرمايه گذارى از طريق تعاون و قرضالحسنه باشد ؟ ترديد است . و آيا مىتوان عمليات بانكها را از رباخوارى متوجه مضاربه كرد كه در سود و زيان شريك باشد ؟ آرى . مسائل ربا : 1 . لغت ربا 2 . رباى معمول در جاهليت آيا منحصر به رباى قرضى بوده و يا شامل رباى معاملى هم بوده است ؟ و آيا فقط از قرض دادن پول ربا